ലോക സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി അമേരിക്കൻ ഡോളറിനുള്ള ആധിപത്യം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്തതായിരുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം, എണ്ണവിപണി, ബാങ്കിംഗ്, നിക്ഷേപം, കേന്ദ്രബാങ്കുകളുടെ വിദേശനാണയ ശേഖരം, എവിടെയും ഡോളറിന് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇന്ന് ആ ആധിപത്യത്തിന് പകരം പുതിയൊരു സാമ്പത്തിക സമവാക്യം രൂപപ്പെടുന്നതിന്റെ സൂചനകളാണ് BRICS രാജ്യങ്ങളുടെ നീക്കങ്ങളിൽ കാണുന്നത്.

ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ BRICS സാമ്പത്തിക സഹകരണം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുമ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യമാണ്—BRICS ഒരു പൊതുകറൻസി കൊണ്ടുവന്നാൽ ഡോളറിന്റെ ഭാവി എന്തായിരിക്കും?

ആദ്യം ഒരു വസ്തുത വ്യക്തമാക്കണം. BRICS നിലവിൽ ഒരു പൊതുകറൻസി പുറത്തിറക്കിയിട്ടില്ല. ഒരു “BRICS കറൻസി” ഉടൻ നിലവിൽ വരുന്നു എന്ന തരത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഇപ്പോഴത്തെ യാഥാർഥ്യം അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രാദേശിക കറൻസി വ്യാപാരം, അതിർത്തി കടന്നുള്ള പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സഹകരണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലാണ്. അതായത്, ഇപ്പോഴത്തെ ലക്ഷ്യം ഡോളറിനെ ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുക എന്നതിലുപരി ഡോളറിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ട സാഹചര്യം കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് BRICS ഡോളറിന് ബദൽ തേടുന്നത്?

BRICS രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾ പല മേഖലകളിലും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇന്ത്യ, ചൈന, റഷ്യ, ബ്രസീൽ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിപ്പം വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിൽ ഡോളറിന് ലഭിക്കുന്ന പ്രധാന സ്ഥാനമാണ് പല ഇടപാടുകളിലും തുടരുന്നത്. ഇത് മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞാൽ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നിരവധി നേട്ടങ്ങളുണ്ട്. സ്വന്തം കറൻസികളിൽ വ്യാപാരം നടത്തുമ്പോൾ ഡോളറുമായുള്ള വിനിമയനിരക്ക് മാറ്റത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കാം. ഇടപാടുകളുടെ ചെലവ് കുറയ്ക്കാം. കൂടാതെ അമേരിക്കൻ ധനകാര്യ സംവിധാനത്തെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതും ഒരു പരിധിവരെ കുറയ്ക്കാം. റഷ്യക്കെതിരായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പോലുള്ള സംഭവങ്ങൾ ഈ ചർച്ചയ്ക്ക് കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഡോളർ അധിഷ്ഠിത സംവിധാനത്തിന് പുറത്തും വ്യാപാരം നടത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു ബദൽ ശൃംഖല ഉണ്ടാക്കുക എന്ന ആശയമാണ് അതിലൂടെ ശക്തിപ്പെട്ടത്.

ഭാവിയിൽ BRICS രാജ്യങ്ങൾ ഒരു പൊതുകറൻസി രൂപീകരിക്കുന്നു എന്ന് കരുതുക. അത് യൂറോ പോലുള്ള പൂർണമായ monetary union ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. ആദ്യം അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരത്തിനുള്ള ഒരു settlement currency ആയി അത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഇന്ത്യ റഷ്യയിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു എന്ന് കരുതാം. ആ ഇടപാട് ഡോളറിന് പകരം ഒരു BRICS settlement currency-യിലോ ഇന്ത്യ-റഷ്യ പ്രാദേശിക കറൻസി സംവിധാനത്തിലോ നടത്താൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടാകാം.

ഒരു ഇടപാടിൽ ഇതിന്റെ ആഘാതം ചെറുതായിരിക്കും. എന്നാൽ കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ മൂല്യമുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഇടപാടുകൾ ഇത്തരത്തിൽ മാറുകയാണെങ്കിൽ, ഡോളറിന്റെ ആഗോള ആവശ്യകതയിൽ ദീർഘകാലത്ത് കുറവുണ്ടാകാം. ഇതാണ് ഡോളറിനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാധ്യതയുള്ള ആഘാതം. BRICS രാജ്യങ്ങൾ പരസ്പര വ്യാപാരത്തിൽ സ്വന്തം കറൻസികളോ ഒരു പൊതുകറൻസിയോ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, ചില ഇടപാടുകൾക്കെങ്കിലും ഡോളർ ആവശ്യമില്ലാതാകും. എന്നാൽ ഇവിടെ ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഡോളറിന്റെ ഉപയോഗം കുറയുന്നത് ഡോളറിന്റെ തകർച്ചയല്ല.

ലോകത്തിലെ പ്രധാന reserve currency എന്ന നിലയിൽ ഡോളറിന് ഇപ്പോഴും ശക്തമായ അടിത്തറയുണ്ട്. അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക വിപണികളുടെ വലിപ്പം, Treasury market-ന്റെ ആഴം, അന്താരാഷ്ട്ര ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിലെ ഡോളറിന്റെ സ്ഥാനം, അമേരിക്കൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വലിപ്പം എന്നിവ ഡോളറിന് വലിയ നേട്ടമാണ്. അതുകൊണ്ട് BRICS കറൻസി വന്നാലും അടുത്ത ദിവസം ലോകം ഡോളർ ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നത് യാഥാർഥ്യബോധമുള്ള പ്രവചനമല്ല. യഥാർത്ഥ മാറ്റം കറൻസിയിലല്ല, പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിലായേക്കാം. BRICS-ന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സാധ്യത ഒരു പുതിയ കറൻസി പുറത്തിറക്കുന്നതിൽ മാത്രമല്ല. ഡോളർ ഉപയോഗിക്കാതെ ഇടപാടുകൾ നടത്താനുള്ള പുതിയ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനമാണ് കൂടുതൽ നിർണായകം.

ഇന്ത്യയുടെ UPI പോലുള്ള ഡിജിറ്റൽ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളും വിവിധ രാജ്യങ്ങളുടെ CBDC സംവിധാനങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ അതിർത്തി കടന്നുള്ള പണമിടപാടുകൾ കൂടുതൽ എളുപ്പമാകും. ഇത് വിജയിച്ചാൽ ഒരു പുതിയ BRICS നോട്ടോ നാണയമോ ഇല്ലാതെയും ഡോളറിന്റെ ഉപയോഗത്തിൽ കുറവ് വരുത്താൻ കഴിയും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ BRICS-ന്റെ ഭാവി ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ “പുതിയ കറൻസി” എന്നതിനൊപ്പം “പുതിയ സാമ്പത്തിക അടിസ്ഥാനസൗകര്യം” എന്ന ആശയവും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്.

ഡോളറിന്റെ ആഗോള ആധിപത്യം അമേരിക്കയ്ക്ക് വലിയ സാമ്പത്തിക-തന്ത്രപരമായ നേട്ടം നൽകുന്നു. ലോക രാജ്യങ്ങൾ ഡോളർ കൈവശം വയ്ക്കുകയും അമേരിക്കൻ സർക്കാർ കടപ്പത്രങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗവും ഡോളർ അധിഷ്ഠിതമാണ്. BRICS രാജ്യങ്ങൾ സ്വന്തം കറൻസികളിലും സ്വന്തം പേയ്മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളിലുമായി വ്യാപാരം വർധിപ്പിച്ചാൽ അമേരിക്കയുടെ ഈ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനത്തിൽ ക്രമേണ കുറവ് വരാം. പ്രത്യേകിച്ച് സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇതിന് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഡോളർ അധിഷ്ഠിത സംവിധാനത്തിന് പുറത്തും വലിയ തോതിൽ ഇടപാടുകൾ നടത്താൻ കഴിയുന്ന സാഹചര്യം ഉണ്ടായാൽ അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളുടെ ഫലപ്രാപ്തി ചില മേഖലകളിൽ കുറയാം.

BRICS ഒരു ദിവസം പൊതുകറൻസി പുറത്തിറക്കുമോ എന്നത് ഇപ്പോഴും ഭാവിയിലെ ചോദ്യമാണ്. എന്നാൽ അതിനേക്കാൾ പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റം ഇതിനകം ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു. അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിൽ ഡോളറിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ട സാഹചര്യം കുറയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമം. യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നത് അതിനേക്കാൾ വലിയ മാറ്റമാണ്. ലോക സാമ്പത്തിക ശക്തി ഒരു കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് പല കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് പതുക്കെ മാറുകയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള BRICS ഈ മാറ്റത്തിന് വേഗം കൂട്ടുമോ എന്നതാണ് ഇനി ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.

ബിജു പന്തളം